• ۹ بازدید
  • تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۷
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
علی منتظری، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت‌وگو با «فرهیختگان»:

تهران - مدیترانه می‌تواند تحریم‌ها را بی‌اثر کند

بازگشایی خط القائم-البوکمال از نظر اقتصادی بسیار استراتژیک است و ما شاید بتوانیم بسیاری از موسسات اقتصادی و بخش خصوصی را در این مسیر زمینی توسعه دهیم و از این طریق با بخشی از تحریم‌هایی که به صورت ظالمانه از سوی آمریکا علیه ایران اعمال شده است، مقابله کنیم.

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، برای بررسی اثرات سیاسی، امنیتی و اقتصادی بازگشایی گذرگاه مرزی القائم-البوکمال با علی منتظری، کارشناس مسائل خاورمیانه گفت‌و‌گو کرده‌ایم. او معتقد است آمریکا به دنبال عدم اتصال نیروهای نظامی عراق و سوریه در مرز میان این دو کشور بود اما در بازی «چه کسی زودتر به مرزهای مشترک می‌رسد؟» شکست خورد. منتظری می‌گوید: «بازگشایی خط القائم- البوکمال از نظر اقتصادی بسیار استراتژیک است و ما شاید بتوانیم بسیاری از موسسات اقتصادی و بخش خصوصی را در این مسیر زمینی توسعه بدهیم.»

http://iscanews.ir/Media/Image/1396/06/28/636414228015012701.jpg



روز سه‌شنبه مقامات نظامی عراق و سوریه در مرز القائم- البوکمال با یکدیگر دیدار و بر سر بازگشایی این مسیر و برخورد شدید نظامی با هر امر غیرمنتظره‌ای در این گذرگاه توافق کرده‌اند. این گذرگاه و بازگشایی آن تا چه اندازه‌ اهمیت دارد؟

برای ارزیابی درست درباره مرز مشترک بین عراق و سوریه باید به سال 2017 و زمانی بازگردیم که عملیات آزادسازی نقطه مرزی البوکمال در سوریه شکل گرفت. پیش از اینکه وضعیت نظامی داعش در سوریه تعیین‌تکلیف شود، آمریکایی‌ها تلاش کردند پس از عملیات گسترده‌ نیروهای عراقی در داخل این کشور برای رسیدن به مرز القائم، نیروهای داعش در مرز مشترک عراق و سوریه مستقر شوند تا این منطقه مانند استخوان در گلوی این دو کشور باقی بماند. اما خوشبختانه پس از عملیات مشترک که از داخل عراق و سوریه شکل گرفت و القائم در عراق و البوکمال در سوریه آزاد شدند، نقشه آمریکایی‌ها به شکست کشیده شد. این در حالی بود که در آن زمان یک سناریو تحت‌عنوان «چه کسی زودتر به مرزهای مشترک می‌رسد؟» در جریان بود. این اهمیت داشت که سرانجام از بین داعش، نیروهای مورد حمایت آمریکا یا نیروهای هم‌پیمان با دولت سوریه کدام زودتر به مرز می‌رسند. در عملیات مشترک، نیروهای حشد الشعبی موفق شدند در سال 2017 به القائم برسند و نیروهای مردمی هم‌پیمان با نظام سوریه نیز موفق شدند به مرز البوکمال در زمانی تقریبا مشترک برسند و نقشه آمریکا خنثی شد.

چرا آمریکایی‌ها به دنبال این بودند که مرزها را تحت کنترل خود داشته باشند؟

این مساله به موضوعات زیادی باز می‌گردد، از جمله بحث حمایت لجستیک و پشتیبانی نظامی از نظام سوریه درصورت حمله مجدد نیروهای تروریستی و همین‌طور کارکردی که بازگشایی مرز عراق و سوریه برای این دو کشور دارد. وقتی عراق و سوریه موفق شوند یک خط زمینی را از البوکمال تا دمشق که در حدود 500 کیلومتر فاصله دارد آزاد کنند، یک شریان حیاتی اقتصادی بسیار مهم و بزرگ برای سوریه شکل می‌گیرد که بتواند در زمینه بازسازی دمشق اقدام کند. ضمن اینکه دولت عراق و موسسات اقتصادی این کشور می‌توانند با دسترسی به دریای مدیترانه کارکرد اقتصادی خودشان را بسیار بالا ببرند. نگرانی‌ بزرگ‌تر آمریکایی‌ها از این خط مرزی، برقراری مرز زمینی و اقتصادی بین تهران، بغداد، دمشق و بیروت است. اگر خط زمینی کاملا در اختیار دولت‌های مرکزی عراق و سوریه قرار بگیرد این دو کشور به صورت مستقل می‌توانند تمام کارکردهای اقتصادی خودشان را در این خط زمینی تعریف کنند. طرحی نیز وجود دارد که خطوط راه‌آهن سوریه و عراق از طریق همین نقطه مرزی القائم- البوکمال به یکدیگر متصل شوند و این می‌تواند برای ایران، عراق، سوریه و لبنان یک بازگشایی بسیار بزرگ و یک آورده اقتصادی جدید برای اقتصاد کشورها داشته باشد. به این صورت هم اقتصاد کشورها با یکدیگر مرتبط می‌شود و هم از لحاظ اجتماعی و فرهنگی روابط میان این کشورها تعمیق پیدا می‌کند. به همین دلیل معتقدیم بازگشایی خط القائم-البوکمال از نظر اقتصادی بسیار استراتژیک است و ما شاید بتوانیم بسیاری از موسسات اقتصادی و بخش خصوصی را در این مسیر زمینی توسعه دهیم و از این طریق با بخشی از تحریم‌هایی که به صورت ظالمانه از سوی آمریکا علیه ایران اعمال شده است، مقابله کنیم. با توجه به اینکه ما در آینده بسیار نزدیک بحث مشارکت در بازسازی اقتصادی سوریه را در پیش داریم، این خط زمینی می‌تواند به موسسات ایرانی این توانایی را بدهد که در بازسازی سوریه به شکل گسترده و فعال حضور پیدا کنند.

اشاره کردید بازگشایی مرز عراق و سوریه در مسائل تجاری و اقتصادی موثر است. سطح این تاثیر چه مقدار خواهد بود؟

این سوال بسیار مهمی است. بعد از آنکه نیروهای ارتش سوریه و هم‌پیمانانش به مرز عراق رسیدند، ایران، سوریه و تمام نیروهای هم‌پیمان رسما اعلام کردند از نظر نظامی پرونده داعش بسته شده است. بعد از آزادسازی البوکمال نیروهای داعش در بخش شرقی رود فرات که منطقه مورد حمایت آمریکایی‌هاست، مستقرند. برآورد نیروهای آنها بین پنج تا 10 هزار نفر است که متاسفانه با اعمال قدرت از سوی آمریکایی‌ها تاکنون اجازه برخورد با نیروهای بازمانده از داعش در این منطقه داده نشده است. بنده وقتی اشاره کردم به اینکه آمریکایی‌ها تلاش داشتند در مسابقه رسیدن به مرزها، گوی سبقت را از ارتش سوریه بربایند، در اصل اشاره‌ام به این نقطه استراتژیک است. این منطقه بسیار بااهمیت است و در بازسازی عراق به‌خصوص می‌تواند نقش بسیار حیاتی را ایفا کند. همان‌طور که می‌دانید دولت سوریه تحت تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا قرار دارد. به همین بهانه نفتکش ایرانی در تنگه جبل‌الطارق توقیف شد. ممکن است دولت سوریه نتواند از خط دریایی استفاده کند اما وقتی که خط زمینی برقرار شود یک تنفس‌گاه و گذرگاه بزرگ اقتصادی جدید برای دولت سوریه ایجاد می‌شود که در قالب همکاری‌های رسمی با دولت عراق می‌تواند بازسازی داخلی خودش را به سرانجام برساند. طبیعتا در این بازسازی با توجه به ارتباطات دریایی و زمینی که ما با سوریه داریم، می‌توانیم خط زمینی تا مدیترانه را به‌شدت فعال کنیم. آمریکایی‌ها از عملیات بازسازی سوریه بدون حضور خودشان بسیار نگرانند و از آنجا که معتقدند این خط زمینی می‌تواند یک تنفس‌گاه بزرگ برای بازسازی سوریه باشد، بنابراین با آن مخالفت می‌کنند. با این حساب ایران باید این خط را به‌عنوان یک خط زمینی استراتژیک قلمداد کند که می‌تواند نقش اقتصادی، امنیتی و نظامی بزرگی را در منطقه ایفا کند. ضمن آنکه این کار باعث می‌شود وحدت عمل در مبارزه با تروریسم میان کشورهای منطقه ایجاد شود.

عملیات ارتش عراق برای پاکسازی مناطق مشترک مرزی‌اش با سوریه از اردیبهشت سال جاری آغاز شد. آمریکا در طول این مدت چه کارشکنی‌هایی داشته است؟

اساسا نگه داشتن نیروهای بازمانده داعش در شرق فرات به همین دلیل شکل گرفته است. آمریکایی‌ها در حال حاضر جرات نمی‌کنند به صورت مستقیم وارد عمل شوند. اگر آمریکایی‌ها توان و جرأت این را داشتند که به صورت مستقیم در این معادله وارد شوند حتما به عملیاتی برای قطع مسیر مرزی عراق و سوریه اقدام می‌کردند، ولی چون قادر به انجام چنین کاری نیستند، از نیروهای نیابتی خود استفاده می‌کنند. این خط می‌تواند هم‌پیمانی ایران، روسیه و سوریه را تقویت کنند و به همین دلیل آمریکایی‌ها نگرانند و فکر می‌کنند با باز شدن مسیر زمینی آنها معادله را در این منطقه از دست خواهند داد. زمانی که نیروهای عراقی و سوری عملیات‌شان را در منطقه مرزی آغاز کردند، قصد داشتند این عملیات را به‌سرعت انجام دهند تا آمریکا مجالی برای تهدید این عملیات پیدا نکند. البته این پاکسازی‌ها تا الان نیز به‌طور کامل انجام نشده است، زیرا خط زمینی بسیار طولانی است و بین البوکمال و دمشق فاصله‌ای طولانی قرار دارد که همه جای این منطقه نیروها و مجموعه‌های تروریستی وجود دارند که سعی می‌کنند به نیابت از آمریکا از پاکسازی و استفاده از این خط زمینی جلوگیری کنند. بنابراین روند پاکسازی همچنان ادامه دارد که کار بسیار سختی است اما با توجه به اهمیت آن فکر می‌کنم درنهایت این خط با کمک‌های ایران و روسیه راه‌اندازی خواهد شد. این خط می‌تواند جایگاه آمریکا را که به دنبال حضور در بازسازی سوریه است، با خلل مواجه کند.

نمی‌توان برای بازگشایی کامل این خط یک بازه زمانی تعیین کرد؟

چنین جدول و بازه زمانی‌ای قابل ترسیم نیست، زیرا هنوز مجموعه‌های تروریستی در بخش شرقی رود فرات حضور دارند و در دیگر نقاط سوریه نیز ادلب تحت کنترل جبهه النصره است. در بخش‌هایی در نزدیکی‌های مرز اردن و التنف، نیروهای آمریکایی حضور دارند و تلاش می‌کنند که در این مسیر خلل ایجاد کنند.

نگاه قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای به این خط زمینی چیست؟ کشورهایی مثل روسیه، ترکیه و حتی عربستان سعودی؟

با توجه به اینکه این منطقه یک مرز مشترک بین عراق و سوریه است کشورهایی مثل ترکیه و عربستان نمی‌توانند کار خاصی انجام دهند. اما دولت‌های ایران، روسیه، سوریه، عراق و حتی ترکیه فکر نمی‌کنم مخالفتی با این قضیه داشته باشند. البته ترکیه با توجه به مشکلاتی که با نیروهای کرد در سوریه و عراق دارد ممکن است در آینده نظرات خاصی در این رابطه داشته باشد. اما با عنایت به اینکه مهم‌ترین و داغ‌ترین پرونده‌ای که ترکیه با سوریه دارد پرونده استان ادلب، نیروهای کرد در استان حسکه و شهر قامشلی‌اند، احتمال می‌دهم تمرکز اصلی ترکیه روی همان مرز 800کیلومتری‌اش با سوریه باشد. بنده فکر نمی‌کنم با وجود نشست‌های مشترک بین ایران، ترکیه و روسیه در قالب کنفرانس آستانه، مشکلی در این زمینه داشته باشند و بخواهند در آن اختلالی ایجاد کنند. مهم‌ترین مساله نیات و برنامه‌هایی است که آمریکا در داخل سوریه دارد. اگر هر اقدامی علیه این مسیر و منطقه صورت بگیرد شکی نیست که زیر نظر آمریکا بوده است.

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها