• ۷ بازدید
  • تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۴/۱۹
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
نگاهی به سازوکارهای وحدت اصولگرایان

چند به‌علاوه چند

در تازه‌ترین اظهارنظرها غلامرضا مصباحی‌مقدم، سخنگوی جامعه روحانیت از پایان کار جمنا خبر داده و سازوکار انتخاباتی اصولگرایان برای انتخابات مجلس را «شاجا» به معنای اختصاری (شورای ائتلاف جریان ارزشی انقلاب) تاکید کرده است.

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، شمارش معکوس ماه‌ها برای رسیدن به انتخابات مجلس یازدهم آغاز شده است. اصلاح‌طلبان با بحث‌ها پیرامون شورای‌عالی سیاستگذاری خود مشغول هستند و برای رسیدن به وحدت درون خانوادگی تلاش می‌کنند؛ وحدتی که با توجه به عملکرد لیست امید در مجلس دهم مسیر سختی در پیش دارد. اصولگرایان اما با توجه به کارنامه دولت متبوع اصلاح‌طلبان از طرفی و دست خالی از کرسی‌های اکثریت در مجلس اگرچه برای جلب افکار عمومی می‌توانند در وضعیت بهتری نسبت به رقیب باشند، ولی تا امروز نشان داده‌اند در راه رسیدن به وحدت درون‌گفتمانی وضعیت بهتری ندارند. در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم اصولگرایان سازوکار انتخاباتی خود را با عنوان جمنا (جبهه مردمی نیروهای انقلاب) رونمایی کردند. جمنا خط بطلانی به تصمیم‌گیری در اتاق‌های بسته و بدون جلب نظر بدنه انقلابی خوانده می‌شد و قرار بود انتخاب‌ها در آن سازوکار نه براساس تصمیمات فردی که با مکانیسم دخیل کردن نظر احزاب و جریان‌های مختلف در سراسر کشور صورت بگیرد. اگرچه درنهایت برای انتخابات شورای شهر پنجم برسد و ریاست‌جمهوری تا چه اندازه جمنا توانست به این مهم (غلبه تصمیمات جمعی بر نظر افراد) مجالی دیگر می‌طلبد، ولی به هرحال قرار بود چنین سازوکاری نقایصش برطرف شده و بر همین ریل حرکت کند. حالا چند وقتی است زمزمه‌ها برای تغییر سازوکار اصولگرایان آغاز شده است. سال گذشته صحبت از جلساتی که در اصل دورهمی به‌منظور رسیدن به وحدت بود، با حضور سران طیف‌های مختلف اصولگرایی شد؛ جلساتی که نام شورای وحدت را به خود گرفت. اواخر سال و با بلند شدن زمزمه‌های ریاست سیدابراهیم رئیسی بر قوه قضائیه، برخی ریاست حدادعادل را بر این شورا اعلام کردند. البته این خبر تکذیب شد. از آن تکذیب تا امروز ولی صحبت از سازوکارهای مختلفی در جریان اصولگرایی برای انتخابات شده است.

در تازه‌ترین اظهارنظرها غلامرضا مصباحی‌مقدم، سخنگوی جامعه روحانیت از پایان کار جمنا خبر داده و سازوکار انتخاباتی اصولگرایان برای انتخابات مجلس را «شاجا» به معنای اختصاری (شورای ائتلاف جریان ارزشی انقلاب) تاکید کرده است.

باهنر نیز در نشست خبری یکشنبه 16 تیرماه خود در پاسخ به ابهامات درخصوص شاجا تصریح کرد: «سازوکار انتخاباتی دیگر به اسم جمنا نخواهد بود و تشکیلات جمنا دیگر به آن صورت مطرح نمی‌شود، اما این‌طور نیست که جمنا کنار زده باشد یا انشعابی شکل گرفته باشد؛ نه این‌طور نیست.» اصولگرایان که با لیست آبادگران توانسته بودند با توجه به تندروی‌های اصلاح‌طلبان در شورای اول، نظر مردم را برای شورای شهر دوم به خود جلب کنند، در مجلس هفتم نیز پیروز انتخابات شدند و بعد از آن انتخابات ریاست‌جمهوری نهم نیز به کام آنها شیرین شد. با این‌حال طی سال‌های اخیر همواره وحدت درون‌گفتمانی دغدغه اصلی شب انتخاباتی اصولگرایان بوده و برای آن به سازوکارهای مختلف انتخاباتی متوسل شده‌اند.

 

6+5 و مجلس هشتم

اصولگرایان که کرسی‌های مجلس هفتم را کسب کرده بودند از فروردین 86 آستین‌ها را برای انتخابات مجلس هشتم بالا زدند.

اگرچه آن سال‌ها عمق تشتت به وسعت امروز و سال‌های اخیر نبود و هنوز کام اصولگرایان از پیروزی کاندیدای آبادگران در انتخابات ریاست‌جمهوری (احمدی‌نژاد) شیرین بود، ولی در گعده‌های اصولگرایی از ضرورت سازوکاری برای دستیابی به وحدت بحث‌های زیادی به میان آمده بود؛ بحث‌هایی که از اختلاف نظرها در انتخابات نهم ریاست‌جمهوری نیز ناشی می‌شد. از این‌رو سران این جریان سیاسی اعم از علی‌‌اکبر ولایتی، علی لاریجانی، غلامعلی حدادعادل، حبیب‌الله عسگراولادی، محمدرضا باهنر و حسین فدایی به همراه احمدی‌نژاد جلسه‌ای تشکیل دادند؛ جلسه‌ای که در آن افرادی چون مهدی چمران، علیرضا زاکانی، احمد توکلی، صادق محصولی، حیدرمصلحی، علی کردان، محمدرضا رحیمی نیز حضور داشتند. در نتیجه این جلسه کمیته‌ای 9 نفره برای تعیین سازوکار رسیدن اصولگرایان به وحدت تشکیل شد. اصولگرایان برای محکم کردن بنیان وحدت‌شان تفاهمنامه 12 ماده‌‍‌ای و منشوری 20 ماده‌ای با عنوان منشور اصولگرایان منتشر کردند. درنهایت از سازوکار وحدت بخش اصولگرایان با عنوان 6+5 رونمایی شد و علی‌اکبر ولایتی، سیدرضا تقوی، رضا آشتیانی، سیدمحمدحسن ابوترابی با همراهی آیت‌الله خوشوقت گروه پنج نفره را تشکیل دادند. درواقع این پنج نفر افراد مرضی‌الطرفین از اصولگرایان بودند که برای رسیدن به لیست واحد در جریان اصولگرایی تلاش داشتند و به عبارتی دیگر نقش حکمیت را ایفا می‌کردند.

 6 نفر درواقع که هر دو نماینده تام‌الاختیار از هر یک از سه کاندیدای اصولگرایان در نهمین انتخابات ریاست‌جمهوری (احمدی‌نژاد، لاریجانی و قالیباف) بودند. سه کاندیدایی که به عبارتی طیف‌های مختلف اصولگرایی را نمایندگی می‌کردند. صادق محصولی و حیدر مصلحی به نمایندگی از احمدی‌نژادی‌ها، سیدشهاب‌الدین صدر و اسدالله بادامچیان به نمایندگی از اصولگرایان سنتی و جبهه پیروان خط امام و رهبری، علیرضا زاکانی و حسین فدایی نیز اصولگرایانی را نمایندگی می‌کردند که خود را تحول‌خواه می‌نامیدند.

گروه 6+5 با عنوان جبهه متحد اصولگرایان فهرست نمایندگان تهران و شهرستان‌ها را مشخص کرد. جامعتین (جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، جامعه روحانیت مبارز) نیز حمایت خود را از سازوکار انتخاباتی اصولگرایان اعلام کردند. حضور در این فهرست انتخاباتی همان‌گونه که در تفاهمنامه و منشور اصولگرایی تاکید شده بود منوط به این بود که کاندیداها در لیست‌های موازی قرار نداشته باشند و از طرف دیگر شرط شده بود که کاندیداها در صورت قرار نگرفتن در لیست جبهه متحد خود را ملزم به انصراف از کاندیداتوری بدانند.

ایجاد اشتغال، مبارزه با تورم، تامین رفاه و تشکیل مجلسی دردآشنا و کارآمد از جمله وعده‌های جبهه متحدین اصولگرایان برای انتخابات مجلس هشتم بود. «پروا مکن بشتاب، همت چاره‌ساز است» به‌عنوان شعار انتخاباتی این جریان سیاسی انتخاب شد. در لیست 30 نفره اصولگرایان برای تهران غلامعلی حدادعادل سرلیست بود و در پوستر انتخاباتی بی‌آنکه اختلاف طبقاتی گرافیکی خاصی با دیگر کاندیداها در نظر گرفته شود سایر کاندیداها به ترتیب حروف الفبا ذکر شده بودند. این انتخابات که در 24 اسفند 86 برگزار شد، با بی‌رغبتی تهرانی‌ها مواجه شد. از دیگر ویژگی‌های این انتخابات این بود که بعد از دستیابی اصولگرایان به کرسی‌های بهارستان نشان دادند سلیقه مدیریتی‌شان تغییر کرده و از این جهت کرسی ریاست مجلس هفتم از حدادعادل گرفته شد و در مجلس هشتم ریاست پارلمان به علی لاریجانی رسید.

 

8+7 و رویای از دست رفته وحدت

انتخابات مجلس نهم 12 اسفند 1390 برگزار شد. از آبان 1389 جبهه متحد اصولگرایان جلساتی را با حضور کمیته‌ای سه‌نفره متشکل از حدادعادل، ولایتی و عسگراولادی و تحت نظر جامعتین (جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز) برای رسیدن به سازوکار انتخاباتی اصولگرایان تشکیل داد. در انتخابات مجلس گذشته اگرچه جبهه متحد اصولگرایان درواقع یک نام در فهرست انتخاباتی بود ولی برای این انتخابات سازوکار مشخص‌تری زیر چتر جامعتین پیدا کرد. از این رو محوریت این تلاش برای وحدت با آیت‌الله مهدوی‌کنی دبیرکل جامعه روحانیت مبارز تهران و آیت‌الله محمد یزدی رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بود. باتوجه به فضای حساس بعد از سال 88، گام برداشتن در میدان وحدت اصولگرایان با مشکلات بیش از پیش مواجه بود.

در بهمن 89 بعد از انتشار منشور 12 ماده‌ای اصولگرایان اعلام شد که با الگو قرار دادن مدل 6+5 در انتخابات مجلس هشتم، سازوکاری مشابه این بار با عنوان 8+7 برای دستیابی به وحدت در میان اصولگرایان تشکیل خواهد شد. اعضای گروه هفت نفره درواقع کمیته سه نفره همراه با چهار نماینده از طرف جامعتین بود که به ترکیبی موسوم به 2+2+3 شهرت یافت. سیدرضا تقوی و محمدحسن ابوترابی به نمایندگی از جامعه روحانیت مبارز و سیدهاشم حسینی بوشهری و عباس کعبی نیز به نمایندگی از جامعه مدرسین انتخاب شدند و در کنار حدادعادل، ولایتی و عسگراولادی کمیته هفت نفره را تشکیل دادند. کمیته هفت نفره قرار بود نقش حکمیت را ایفا کند و از این رو عنوان کمیته داوری و نظارت را به خود اختصاص داد.

گروه هشت نفره هم درواقع بازوی اجرایی و نمایندگان تشکل‌ها و احزاب اصولگرایی بودند. قرار بر این بود که از هریک از طیف‌های اصولگرایان سنتی (جبهه پیروان خط امام و رهبری)، تحول‌خواه (جمعیت ایثارگران)، حامیان دولت دو نماینده و یک نفر به‌عنوان نماینده علی لاریجانی و یک نفر به‌عنوان نماینده قالیباف در نظر گرفته شود. حسین فدایی و زاکانی به‌عنوان نمایندگان جمعیت ایثارگران، باهنر و متکی از طرف جبهه پیروان خط امام و رهبری، سیدمهدی خاموشی به نمایندگی از قالیباف و کاظم جلالی به نمایندگی از لاریجانی انتخاب شدند. گروه آخر از تیم‌های دو نفره گروه 8 با اما و اگر بسیار مواجه بود. در این ایام احمدی‌نژاد با خانه‌نشینی و حواشی مشایی کام اصولگرایان پیروز انتخابات را حسابی تلخ کرده بود. از این رو ائتلاف رایحه خوش خدمت در انتخابات مجلس هشتم نمایندگان دولت را تشکیل دادند. از طرف دیگر بخشی از این افراد که چند ماه بعد یعنی در مرداد 1390، با عنوان جبهه پایداری با محوریت معنوی آیت‌الله مصباح یزدی، عَلم استقلال بلند کردند به حضور نمایندگان قالیباف و به‌خصوص لاریجانی در ائتلاف وحدت اصولگرایان اعتراض داشتند و از طرف دیگر سهم بیشتری برای خود دست و پا می‌کردند. درنهایت با اعلام موجودیت جبهه پایداری، کامران باقری لنکرانی و علی‌اصغر زارعی به‌عنوان نمایندگان این طیف به جمع 7+8 پیوستند. جمعی که دوامی نداشت. جبهه پایداری به دنبال 1+8 بود و بر اضافه شدن نماینده‌ای دیگر از طرف خود (حسینیان) اصرار داشت. این سهم‌خواهی البته راه به جایی نبرد و به قول خودشان به (2-8) رسیدند. بدین‌ترتیب جبهه پایداری 8+7 را شرکت سهامی خواند و با داعیه اصلح بودن وحدت گفتمانی به جای وحدت تاکتیکی راه خود را از ائتلاف وحدت بخش اصولگرایان جدا کرد. این گروه تازه‌تاسیس به صراحت عنوان داشت که زیر بار لیست انتخابی جبهه متحد اصولگرایان نخواهد رفت و با لیست جداگانه در انتخابات مجلس حضور خواهد یافت.

علی‌اکبر ولایتی به‌عنوان سخنگو، علیرضا زاکانی رئیس ستاد انتخابات و منوچهر متکی نیز به‌عنوان دبیر اجرایی جبهه متحد اصولگرایان انتخاب شدند. دی سال 90، شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان طی بیانیه‌ای ولایت‌مداری، تدین، کارآمدی، ساده‌زیستی و ضدیت با فساد را از جمله شاخص‌های نمایندگان مطلوب خود عنوان کرد. علاوه‌بر اینها صاحب رای بودن نیز از شاخص‌های مهم برای قرار گرفتن در لیست اصولگرایان خوانده شد. «خانه‌ای بسازیم شایسته مردم ایران» شعار لیست‌های منتخب 8+7 بود و عدالت و پیشرفت در سایه ولایت علاوه‌بر معنویت و عقلانیت وعده عمده جبهه متحد اصولگرایان برای مجلس نهم بود. در لیست 30 نفره اصولگرایان برای تهران غلامعلی حدادعادل در کنار حجت‌الاسلام ابوترابی سرلیست بود و در پوستر انتخاباتی این دو بالاتر از سایر کاندیداها قرار گرفته بودند. سایر کاندیداها نیز بعد از آن به ترتیب حروف الفبا ذکر شدند.

از طرف دیگر جبهه پایداری نیز با داعیه تقبیح قبیله‌گرایی حدادعادل را در کنار مرتضی آقاتهرانی به‌عنوان سرلیست خود انتخاب کرد. حضور حدادعادل و چند چهره مشترک در دو لیست نشان می‌داد که اصولگرایان این‌بار نخواستند یا نتوانستند خط قرمز خود مبنی‌بر الزام حضور در یک لیست را در انتخابات مجلس نهم رعایت کنند. اصولگرایان مستقل و جبهه ایستادگی نیز از جمله گروه‌های خردی بودند که از سهم در 8+7 محروم شده بودند و لیست جداگانه‌ای دادند. بی‌رغبتی تهرانی‌ها به انتخابات مجلس، دامن مجلس نهم را هم گرفت و تنها حدادعادل، مرندی، ابوترابی، آقا تهرانی و میرکاظمی، پنج نماینده‌ای بودند که در دور اول انتخابات توانستند راهیابی خود را به پارلمان نهایی کنند.

 

 10+5 و شکست سنگین ائتلاف اصولگرایان در تهران

اصولگرایان برای انتخابات مجلس دهم نسبت به انتخابات قبلی با چند تفاوت مواجه بودند. فقدان شیوخ اصولگرایی چون آیت‌الله مهدوی‌کنی و مرحوم عسگراولادی از طرفی و شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری از طرف دیگر فضا را برای اصولگرایان سخت‌تر از قبل کرده بود و حالا پیروزی رقیب در انتخابات ریاست‌جمهوری نشان می‌داد که سوت پایان رقابت درون خانوادگی زده شده است. از این رو بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم، سیدرضا تقوی، قائم‌مقام دبیرکل جامعه روحانیت مبارز و رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، آستین‌ها را برای وحدت اصولگرایان بالا زد. این اقدامات در سال 93 با شتاب بیشتری پیگیری شد و در سال 94 رنگ ساختاری به خود گرفت. شهریور 94، محمدرضا باهنر از سازوکار وحدت‌بخش اصولگرایان در انتخابات مجلس دهم با عنوان شورای همگرایی خبر داد. شورایی که قرار بود زیر نظر جامعتین (جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) فعالیت کند. نایب‌رئیس وقت مجلس سازوکار اجرایی شورای همگرایی را با عنوان 10+5 خواند. بدین ترتیب که پنج نفر از روحانیون (دو نماینده از جامعتین و یک نماینده از طرف آیت‌الله مصباح یزدی) نقش حکم و شیخوخیت را ایفا کنند و 10 نفر نیز به نمایندگی از افراد و احزاب مختلف اصولگرا برای تهیه فهرست انتخاباتی آستین‌ها را بالا بزنند. جدی شدن بی‌رقیب نبودن اتحاد طیف‌های مختلف اصولگرا را رقم زد. تا آنجا که پایداری‌ها نیز اگرچه در سال‌های قبل منحرف و نزدیک به جریان انحرافی خوانده می‌شدند و در نگاه خودشان نیز وحدت تاکتیکی تقبیح می‌شد با این حال اگرچه راحت نه ولی در کنار هم قرار گرفتند.

سید رضا تقوی به‌عنوان رئیس شورای همگرایی و حدادعادل به‌عنوان سخنگوی این سازوکار انتخاباتی معرفی شد. آیت‌الله موحدی‌کرمانی، دبیرکل جامعه روحانیت مبارز نیز نقش پررنگی در این سازوکار انتخاباتی داشت. در آذرماه 94 شورای همگرایی به شورای مرکزی ائتلاف اصولگرایان تغییر نام پیدا کرد و آیت‌الله موحدی‌کرمانی ریاست این شورا را عهده‌دار شد. سخنگویی ولی همچنان برعهده حدادعادل بود. 10+5 نیز به 22 نفر رسید ولی آنقدر انتخابات قبلی دستخوش حرف و حدیث و حاشیه شده بود که اصولگرایان ترجیح می‌دادند این بار کمتر به سراغ حساب و کتاب و بازی با اعداد بروند. در این میان باهنر اعلام کرد که قصد کاندیداتوری برای مجلس را ندارد. حدادعادل اعلام کرد که این انصراف آسیبی به ائتلاف اصولگرایان نمی‌زند «چون نعمت فراوان است.» با این حال باهنر در سازوکار شورای ائتلاف اصولگرایان حضور داشت. روح الامینی نیز به نمایندگی از محسن رضایی به جمع ائتلاف اصولگرایان پیوست ولی لاریجانی و قالیباف نماینده‌ای برای حضور در این ائتلاف معرفی نکردند. حدادعادل به‌عنوان سخنگوی ائتلاف اصولگرایان تاکید داشت لاریجانی و طیف متمایل به او در پاسخ به دعوت آنها صحبت از تمایل به اعتدال و دولتی‌ها می‌کردند و از این جهت خود مایل به حضور در جمع اصولگرایان و معرفی نماینده در شورای مرکزی ائتلاف وحدت اصولگرایان نبودند وگرنه از نظر آنها منعی برای حضور آنها نبوده است.

معیشت، امنیت و پیشرفت شعار انتخاباتی اصولگرایان در انتخابات مجلس دهم بود و می‌گفتند ائتلاف اصولگرایان برای «خروج از رکود»، «رفع بیکاری» و «ایجاد اشتغال» برنامه دارد. اگرچه گفته می‌شد سرلیست اهمیتی ندارد و حتی مطرح نیست ولی درنهایت برای لیست تهران حدادعادل به‌عنوان سرلیست معرفی شد و برای سایر کاندیداها نیز خبری از رسم چند ساله ترتیب حروف الفبا نبود. سخنگوی ائتلاف اصولگرایان اعلام کرد که در میان اعضای لیست 30 نفره تهران هفت سهم به جبهه پایداری، 6 سهم به جبهه پیروان و خط امام و رهبری، 6 سهم به ایثار گران تعلق گرفته است. حدادعادل معتقد بود 9 نفر با گرایش عمومی و دو نفر نیز گرایش به سایر تشکل‌های اصولگرا دارند. با همین حساب و کتاب نیز سهم جبهه پایداری بیش از سایر طیف‌های اصولگرا بود. به هر ترتیب انتخابات مجلس دهم 7 اسفند 94 برگزار شد و اصولگرایان در تهران کل کرسی‌ها را به رقیب واگذار کردند.

 

* نویسنده: حانیه موحدین روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

یادداشتهای روزنامه فرهیختگانیادداشت

محمدامین ایمانجانی:

وجدان را دستگیر نکنید

حسن بهشتی‌پور:

توپ در زمین اروپا

ابوالفضل ظهره‌وند:

تعهدات در حال متوازن شدن است

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها