تازه‌ها :
قبلی بعدی
 
شام ایرانی
نسخه مناسب چاپ ارسال به دوست
امتیاز: / 6 بدعالی 
۲۱ فر ۱۳۹۱ - ۰۶:۰۴
شام ایرانی

عباس عبدی: به زنم که کنارم نشسته بود روبه‌روی تلویزیون و اخبار می‌دید گفتم: شاید دوباره سروکله کارت‌پستال‌هایش پیدا بشود.


گفت: معلوم نیست. شاید حالا دیگر...
بقیه حرفش را خورد یا من خوب نشنیدم. داشتیم اخبار خارجی را نگاه می‌کردیم. جمعیت سیاهپوش در صف‌های مرتب زیر برف ایستاده بودند و همه یک‌جور خاصی گریه می‌کردند.
گفتم: مگر چند سالش بود؟ پیر نبود که. تازه... اینها خیلی عمر می‌کنند. کم‌کمش هشتاد، نود. همه‌شان هم عادت دارند به سختی‌های زیاد. نشنیدی چندتا از سربازهاشان تا سی سال بعد از جنگ هم هنوز وسط جنگل سر پست‌هاشان مانده بودند؟   
صدای تلویزیون را پایین آورد و گفت: فقط سن و سال نیست که.
گفتم: مرد تازه بازنشسته شده بود.
اشاره‌ای به زنجیره اشیای ریز چوبی روی دیوار کرد و گفت: اگر زنده مانده باشد... کارت پستال خیابان‌شان بود؟
گفتم: عکس خانه‌شان بود، زیر یک عالمه برف.
کنترل را برداشتم و صدای تلویزیون را بلندتر کردم. اخبار دیگری هم بود. مرد جوان چاق اخمویی روی بالکن ایستاده بود و به منظره مردم گریان در برف و سرما نگاه می‌کرد. گوینده از احتمال بروز تغییرات اساسی در اداره کشور گفت. فقط 200 هزار زن در اردوگاه‌های کار اجباری بودند. مردها حتما بیشتر بودند.
به نیمرخ زنم که داشت از پشت عینک مطالعه صفحات دفترچه تلفن را می‌کاوید نگاه کردم. از آخرین باری که با هم قهر کرده بودیم خیلی سال می‌گذشت. اما آن شب خیلی سال پیش سه چهار هفته می‌شد که حرف نمی‌زدیم؛ خیلی بدتر از این قهرهای زن و شوهری همیشگی. آن بار زیاد طول کشیده بود و راهی هم برای به‌هم آوردن سر و ته موضوع پیدا نمی‌کردم. بعد از دوماه داشتم می‌آمدم مرخصی. زمستان بود. بلیت یک‌سره تا اصفهان گیرم نیامده بود، مجبور شده بودم تا شیراز بگیرم. دخترک کارمند آژانس مطمئنم کرده بود شیراز به اصفهان پرواز جا می‌دهد. درست گفته بود اما... چهار ساعت توقف... فکر کردم بقیه راه را با اتوبوس بیایم. فکر کردم زنگ بزنم به مصطفی که شیراز بود بگویم اگر می‌تواند بیاید فرودگاه یکی دوساعتی با هم باشیم. چهار ساعت بیکار، آن هم به شرطی که پرواز تاخیر نداشته باشد. فکر کردم اگر بتوانم نشسته روی صندلی چرتی بزنم وقتی می‌رسم سرحال‌ترم. شاید بتوانم الکی شلوغش کنم و زنم هم اصلا به روی خودش نیاورد. در آن صورت مثل بیشتر وقت‌های مشابه خواهد گفت: دیدی باز کم آوردی؟ دیدی؟ من هم مثل بعضی وقت‌ها جواب می‌گفتم... راستش هیچ وقت جوابی نداشتم بدهم.
 نمی‌دانم چه شد که سرم به روزنامه‌ مشغول شد و از فکر مصطفی بیرون رفتم. ساعت حدود هشت بود که صدا زدند کارت پرواز بگیریم. پشت کانتر صف درازی از بیست سی تا ژاپنی تشکیل شده بود. مرد و زن‌شان مشخص نبودند. با مانتوهای زشت ارزان و کلاه‌ به جای روسری. مردها بدلباس و شلخته. اما هر کدام دو سه تا دوربین عکاسی گران‌قیمت سونی و کانون و نیکون به خودشان آویزان کرده بودند.
توی صف بازرسی و رفتن به سالن بعدی هم بودند. چسبیده به هم و یک‌جور. یادم به یک شوخی قدیمی افتاد و همین‌طور که به چشم‌های بادامی‌شان نگاه می‌کردم خنده‌ام گرفت. آن‌طرف روی صندلی نزدیک ردیف اول نشسته بودم که مرد آمد و یک صندلی دورتر نشست. بعد هم زن آمد. سفیدرو و جوان با قد کوتاه و تقریبا چاق.
پرسیدم: از ژاپن می‌آیید؟
گفت: اصفهان... ما اصفهان. از تهران تا شیراز حالا اصفهان. هشت روز اینجا چهار روز اصفهان دو روز یزد. بعد توکیو.
زن چیزی پرسید. مرد کیفی را باز کرد و کتابی در قطع جیبی پالتویی درآورد. شنیده بودم ژاپنی‌ها خیلی کتاب می‌خوانند. شنیده بودم تو مترو و ایستگاه‌های اتوبوس و قطار یک دقیقه هم وقت تلف نمی‌کنند.
پرسیدم: ایران چطور؟ خوب هست؟ مردم... ساختمان‌های قدیمی... هوا... ؟
عذر خواست که انگلیسی‌اش خوب نیست. گفت زنش اصلا یک کلمه هم بلد نیست. گفت خودش معلم است. تازه بازنشسته شده. زنش هم معلم بچه‌های کوچک است. گفت از ایران چیز زیادی نمی‌دانسته اما حالا خیلی تهران و شیراز را دوست دارد. گفتم اصفهان هم خیلی زیباست. یزد و جاهای دیگر هم زیبا هستند. گفتم چند روز برای ایران خیلی کم است.
خندید و روبه زنش که سرش به کتاب مشغول بود چیزهایی گفت. زن ریز خندید. نگاه کرد به من و سر تکان داد.
گفتم: ژاپن خیلی بزرگ و قدیمی است. ما با ژاپنی‌ها دوست هستیم. فیلم‌های ژاپنی، کتاب، هایکو...
سرتکان داد و خوشحال رو به زن دو سه جمله کوتاه دیگر گفت. زن باز رو به من خندید و ریز سر تکان داد.
گفتم: توشیرو میفونه، میشیما، کوبایاشی... فیلم ریش قرمز را خیلی دوست دارم. فیلم درسووزالای کوروساوا، پیرمرد شکارچی در جنگل با کاپیتان روسی، ... از علاقه‌ زیادم به حیات وحش و عکاسی طبیعت گفتم.
جدی شد و گفت: اینقدر که شما درباره ژاپن گفتید من درباره ایران نه... فقط تازگی‌ها یک مسابقه فوتبال دیدم بین ژاپن و ایران. خیلی خوب بود... عباس کیارستمی و فیلم خانه دوست... چند بار اسم کیارستمی را تکرار کرد تا متوجه شدم.
گفتم: ما تقریبا همه کارگردان‌های... تلویزیون ما مرتب نشان می‌دهد. ببینم می‌خواهید درباره ایران بیشتر بدانید؟ می‌خواهید با ایرانی‌ها دوست باشید؟ منظورم از نزدیک است؟
رو به زنش که دیگر کتاب را کنار گذاشته بود و حواسش به گفت‌وگوی ما جمع بود چیزی گفت. زن باز سر تکان داد و چشم‌هایش از پشت عینک برق زد.
گفتم: از داخل... مثلا خانه یک ایرانی را از داخل ببینید. با خانواده، خانه، بچه‌ها...
گفت: حتما حتما اما کی؟ کجا؟
با کف دست زدم به سینه خودم و گفتم: من! خانه ما... خانه دوست. من و زنم و بچه‌هایم در اصفهان دوست‌ شما هستیم. می‌خواهید؟
آن شب با خبر آمدن میهمان‌های ژاپنی به خانه موضوع قهر چند هفته‌ای به سایه رفت. ساعت یازده بود که تلفن زنگ زد. پرسید چند تا بچه دارم و هرکدام چند سال‌شان است. پرسید ساعت چند و چطور بیایند؟ گفتم خودم می‌آیم هتل. ساعت هفت در لابی باشید. معلوم بود هنوز کمی نگران است اما فکر می‌کنم اسم آن چندکتاب و فیلم و نویسنده کار خودش را کرده‌ بود.
شام قورمه سبزی با کشک و بادمجان و زرشک پلو با مرغ و مخلفات کامل داشتیم؛ ایرانی ایرانی. سبزی تازه و دو رقم سالاد و نوشابه، انواع ماست و ترشی، گردو و زیتون پرورده. زنم سنگ‌تمام گذاشته بود. عکس کوچک مارکز گوشه تابلوی کوبلن گل‌های آفتابگردان ونگوگ، سنتور زدن پسر دومم و انگلیسی حرف زدن پسر بزرگم و دخترم که آبرنگ‌هایش توی قاب بود، زنم که سفره را هفت رنگ آماده کرده بود و از ترجمه هایکوها به فارسی گفت، همه عالی بودند. دوربین‌های‌شان به کار افتاده بود و پشت سرهم فلاش می‌زدند. از اتاق خواب‌ ما و بچه‌ها و مجسمه‌های گچی شاملو و حافظ و سعدی و از صنایع‌دستی روی دیوار عکس گرفتند.
زن به مرد چیزی گفت، مرد از من پرسید: اشکال ندارد؟
گفتم: راحت باشید. به زنم گفتم خانمش می‌خواهد از آشپزخانه عکس بگیرد.
از داخل کابینت‌ها و داخل دیگ با ته‌مانده برنج و خورشت سبزی و از یخچال و فریزر کشویی شش طبقه، از قابلمه‌های مسی که جزو جهیزیه زنم بود و تازه داده بود برق انداخته بودند، عکس گرفتند. دسته‌جمعی ایستادیم کنار میز. اشاره کردم بخواند. می‌دانستم خوش‌شان خواهد آمد. گفتم ترانه به اصفهان رو تاج را برایشان بخوان. نه و نو آورد اما سر آخر کمی خواند. پسرم با سنتور همراهی‌اش کرد و من آهسته با گوشه میز ضرب گرفتم. مرد هم شروع کرد به خواندن هایکوهایی از زنش. مثل دعاکردن ما بود. بعد هدایایی که با خودشان آورده بودند به بچه‌ها دادند. نزدیک نیمه‌شب تاکسی گرفتم و همراهشان تا هتل عباسی رفتم.
دو ماه بعد از گمرک اصفهان تماس گرفتند و گفتند بسته‌ای داریم که باید برویم عوارض‌اش را بدهیم. گفتند دو هفته است در گمرک مانده و ممکن است مواد فاسد شدنی باشد. تقویم سال جدید میلادی بود و دو بادبزن حصیری با طرح گیشاها که هنوز هم روی دیوار سالن‌اند. چند بسته شکلات که اندکی له شده بودند و یک جعبه بزرگ مدادرنگی برای دخترم. یک کیف پول مردانه و یک شیشه کوچک عطر و یک فلوت‌رکوردر چوبی برای پسر دومم. فکر همه را کرده بودند. برای من هم مجموعه‌ای از عکس‌های حیات وحش ژاپن و مناظری از سواحل و دریای آنجا فرستاده بودند. برای همه‌مان، یا برای خاطره‌ای که از اصفهان با خودشان برده بودند هم چند خط خوشنویسی ژاپنی روی تکه‌های پاپیروس؛ هایکوهایی که زن برای پل خواجو و زنده‌رود سروده بود.
چند هفته بعد زنم هم بسته‌ای فراهم کرد. صنایع دستی که خیلی دوست داشتند و عکس‌هایی از اصفهان و سی‌وسه پل. نامه‌ای هم من نوشتم و همراهش کردم. تاریخ ازدواج‌مان را پرسیده بودند. می‌دانستم می‌خواهند به مناسبت آن هدیه‌ای بفرستند اما فکر نمی‌کردم تا شش هفت سال بعد هم هر سال تکرار شود. هر سال یکی دو هفته قبل از موعد، یادمان می‌انداختند که سالگرد عروسی ما نزدیک است. با هدیه و حرف‌های قشنگ و شعرهای کوتاهی که مرد ترجمه کرده بود. آخرین‌بار خبر داده بود همراه با چند تا از همکارهای قدیمی‌اش عازم سفری به خارج از ژاپن است. گاهی که جرو بحث زن و شوهری کوچکی پیش می‌آمد به کار خودمان می‌خندیدیم و برای هم ادای ژاپنی‌ها را درمی‌آوردیم که از همه چیز و همه‌جا عکس می‌گرفتند.
می‌گفتم: انگار لازم شده بروم فرودگاه چندتا ژاپنی جدید پیدا کنم!
 یک سال کارت و نامه‌ای نرسید. سال بعد از آن هم نه. زنم به اصرار خواست نامه‌ای بنویسم و خبری بگیرم. نوشتم. خبری نیامد. دو سال بعداز آن هم خبری نشد. دوباره نامه نوشتم. نامه سومی را هم آماده کرده بودم که بفرستم که کارت پستالی با تصویری از یک خیابان باریک و خلوت برف گرفته رسید. کسی از طرف زن نوشته بود خبرهای خوبی ندارد. نوشته بود شوهرش، آقای کازیمو کامی‌شیما، دوست شما، مدتی است دچار مشکل جدی شده. نوشته بود از چهارسال پیش همراه دو نفر از دوستانش زندانی است. نوشته بود در یک سفر توریستی، نزدیک مرز دو کره، هنگام عکس گرفتن از منظره‌های دور و اطراف دنبال یک آهو یا چیزی مثل آن رفته‌اند تا وسط‌های جنگل و آنجا توسط افرادی دستگیر شده و به کره‌شمالی برده شده‌اند. نوشته بود آنها نمی‌دانسته‌اند از مرز رد شده‌اند. نوشته بود به ما گفته‌اند اتهام‌شان جاسوسی است و ممکن است به مرگ یا زندان ابد با کار اجباری در اردوگاه محکوم شوند. خواسته بود برایشان دعا کنیم و یادمان انداخته بود که هیچ انگلیسی نمی‌داند و به همین خاطر تا وقتی آقای کامی‌شیما برنگردد ممکن است نتواند جواب نامه‌های ما و بقیه دوستان ایرانی‌شان را بدهد.

نظر ها
افزودن جدید
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
< بعدی   قبلی >
صفحه نخست arrow فرهنگ arrow شام ایرانی